Predor Ljubelj/de Loibltunnel en het concentratiekamp Ljubelj – Mauthausen

Rij je met de auto vanuit Nederland naar Slovenië, dan is de populairste manier om het land binnen te komen via de Karawanken bergketen in het zuiden van Karinthië. De populairste manier om de Karanken te passeren is via de betaalde Karawanken tunnel, maar er zijn ook manieren die gratis zijn. Ten westen van de Karawankentunnel vind je de Korensko sedlo (Duits: Wurzenpass) bergpas, die je naar Kranjska Gora brengt, en ten oosten van de Karawankentunnel vind je de bergpas van Ljubelj (Duits: Loiblpass). Deze bergpas ligt tussen het Oostenrijkse Klagenfurt en het Sloveense Tržič. De oorspronkelijke bergpas ligt op 1.367 meter hoogte, maar tijdens de Tweede Wereldoorlog is er een tunnel onder de bergpas aangelegd: Predor Ljubelj, of Loibltunnel. Deze tunnel heeft echter een zeer duistere geschiedenis, waar we in dit artikel alles over vertellen.

Concentratiekamp Ljubelj: KZ-Außenlager Loibl Süd

In 1942 besloot het nazibestuur van Karinthië onder leiding van Freidrich Rainer dat er ten behoeve van het verbeteren van de logistiek in dit gebied een tunnel onder de Ljubelj pass gebouwd moest worden. Het project kwam onder leiding te staan van de “Universale Hoch- und Tiefbau AG” uit Wenen, die vervolgens een contract sloot met concentratiekamp Mauthausen voor het leveren van arbeidskrachten. Op 3 juni 1943 werden de concentratiekampen Loibl Nord in Oostenrijk en Loibl Süd in Slovenië geopend, beide als satellietkamp van het concentratiekamp Mauthausen. De kampen hebben tot de bevrijding in begin mei 1945 aan de tunnel gewerkt, die toen al functioneerde. De belangrijkste reden waarom er tot laat in de oorlog aan de tunnel werd gewerkt, is ten behoeve van het terugtrekken van de Duitse Wehrmacht uit de Balkan.

Er waren in totaal ongeveer 1800 gevangenen naar het kamp gebracht en de meeste hiervan waren politieke gevangenen. De grootste uitzondering hierop waren de Duitsers en Oostenrijkers (ongeveer 70), die voornamelijk criminele gevangenen waren. De meeste gevangenen waren Frans (800), Pools (450) of uit de Sovjet-Unie (188). Er waren in totaal 110 Slovenen in het kamp. In totaal zijn er ongeveer 40 gevangenen om het leven gekomen in het kamp zelf, maar de meeste uitgeputte en zieke gevangenen werden terug naar het hoofdkamp Mauthausen gebracht, waar ze vergast werden. Tegenwoordig kan je op de plek van het concentratiekamp de overblijfselen van de gebouwen zien, maar naast de fundamenten is er weinig over van het kamp. Ook vind je er een groot monument en in de kelder van het naastgelegen restaurant Gostišče Karavla 297 kan je gratis het museum van het concentratiekamp bezoeken.

De Ljubelj tunnel als hedendaagse grensovergang

Ondanks dat de tunnel al tijdens de Tweede Wereldoorlog in gebruik was genomen door de Duitsers, werd de tunnel pas begin jaren 50 officieel in gebruik genomen. Echter werd de tunnel eind jaren 50 weer gesloten, zodat er verlichting aangebracht kon worden en kon worden verbreed. Uiteindelijk werd de tunnel weer op 11 november 1964 geopend en was de officiële opening op 1 juli 1964. De tunnel is 1.561 meter lang, waarvan er 688 meter in het Sloveense deel ligt en 873 meter in het Oostenrijkse deel. De tunnel is in tegenstelling tot de Karawankentunnel gratis om doorheen te rijden en is vooral een goede optie om te overwegen als je Tržič of Klagenfurt wilt bezoeken.

Wandel naar de oude bergpas van Ljubelj of hike naar Begunjščica

De omgeving van de Ljubelj tunnel is een enorm populair wandelgebied, waardoor er aan het begin van de tunnel ook een grote parkeerplaats is aangelegd. Vanaf hier vertrekken er twee wandelroutes: richting het zuiden naar Begunščica en richting het noorden naar de oude bergpas van Ljubelj. Er is een hoogteverschil van ongeveer 309 meter tussen de parkeerplaats (1.058 m.) en het hoogste punt van de Ljubelj bergpas (1.367 m.), en de wandeling naar de top neemt ongeveer 45 minuten in beslag. Op de top vind je tevens een berghut (Koča na Ljubelju) waar je wat kan eten en drinken.

Begunščica is een berg met meerdere pieken die te bereiken zijn via twee wandelroutes ten zuiden van de parkeerplaats. Beide wandelroutes komen langs een berghut: Koča na planini prevala (1311 m.) en Planinski dom na Zelenici (1536 m.). In beide hutten is het mogelijk iets te eten of te drinken. Vanuit deze hutten is het ook mogelijk om verder te wandelen naar de pieken van Begunščica, waarvan Veliki vrh het hoogste is (2060 m.). De wandeling duurt tussen de 3.5 en 4 uur van de parkeerplaats naar de top, afhankelijk van de route die je neemt.

Let wel op: deze parkeerplaats is betaald, maar je kunt er zoals bij de meeste Sloveense parkeerplaatsen gemakkelijk betalen met Easypark.